Dostępność przegubów

Lokalny dialekt dla zaawansowanych

Lokalny dialekt dla zaawansowanych (nie starajcie się go zrozumieć jeśli w Omišu nie spędziliście przynajmniej trzech urlopów)

Przeciąg – nurt powietrza spowodowany równoczesnym otwarciem większej liczby drzwi lub okien w mieszkaniu, który wiele osób w Chorwacji uważa za wyjątkowo szkodliwy (a nawet śmiercionośny). Jeśli słyszycie, że wasi domownicy mówią o przeciągu niezwłocznie zacznijcie zamykać drzwi i okna. Możecie przestać dopiero w momencie kiedy nie zobaczycie już w ich oczach oznak paniki.   

Inače? – grzeczny wariant pytania „Kako ste?”[jak się pani/pan miewa]. „Inače?” to słowo, którego używa się żeby spytać jak się miewa osoba, której dawno nie widzieliście, ale nie macie ochoty słuchać zbyt długiej odpowiedzi na to pytanie.

Pomalo ili evala  zwyczajowe, swobodne powitanie, które jest używane, gdy spotykasz kogoś, ale tak naprawdę nie jesteś zainteresowany prawdziwą rozmową z tą osobą (nieznaczne uniesienie ręki jest koniecznością, gdy mówisz „pomalo” lub „evala”). Nie ma nic złego w powitaniu miejscowego słowem „pomalo” bez względu na to, ile razy dziennie go spotykasz. „Pomalo” to jednocześnie powitanie i filozofia podchodzenia do życia bez stresu, pośpiechu i nerwowości. Anglicy powiedzieliby „Take it easy“, a Dalmatyńczycy mówią „Pomalo“.

Eto me za sekund – Chociaż to wyrażenie obiecuje powrót "za sekundę", bądź przygotowany na to, że w Omišu pojęcie czasu jest dość względne. „Eto me za sekund“ zwykle znaczy, że na powrót osoby wypowiadającej te słowa będziecie czekać między 5 i 15 minut. Wyrażenie to jest najczęściej używane w odpowiedzi na prostą prośbę gościa.

Osoba A: Pilot do klimatyzatora nie działa, czy można prosić o naprawę?

Gospodarz: Oczywiście, jestem za sekundę (idzie do sklepu, kupuje nowe baterie i wraca za 10 minut).

Eto me brzo – bardziej ekstremalny wariant wyrażenia „Eto me za sekund“ która znaczy, że na powrót danej osoby trzeba będzie czekać między 10 minut a kilka godzin. Zwykle używa się tej frazy na bardziej skomplikowane prośby gościa.

Osoba A: Telewizor nam nie działa, czy można prosić o naprawę?

Gospodarz: Nie ma problemu, zaraz wracam (jdzie do sklepu 20 km dalej, kupuje nowy telewizor, wraca za dwie godziny).

Maestral ili meštral – wiatr wiejący w ciągu dnia, który zwykle zaczyna wiać po południu. Po tym jak ktoś z miejscowych ogłosi początek maestrala, obowiązuje całkowity zakaz korzystania przez turystów i osoby nieumiejące pływać z wszelkich niezmotoryzowanych łodzi (rowerów wodnych, wiosłowych i pontonów na wiosła, nadmuchiwanych materacy itp.) w odległości ponad 30m od brzegu z powodu niebezpieczeństwa zepchnięcia przez meštral na pełne morze.  

Bablje lito – czas długotrwałej ciepłej i słonecznej pogody po sezonie, które zwykle następuje pod koniec września i na początku października. To prawdopodobnie najpiękniejsza pora roku, bo ma wszystkie zalety lata a mimo tego można uniknąć tłoku. Lato zgodne z upodobaniami „babki”.

Zvizdan – pora dnia około południa, kiedy słońce jest w zenicie tj. w najwyższym punkcie i latem niewiarygodnie grzeje. W tym czasie większość mieszkańców niechętnie myśli o jakiejkolwiek aktywności fizycznej, nie mówiąc już o czymś bardziej wymagającym niż oddychanie. 

Fjaka – Sławny chorwacki poeta Jakša Fiamengo o fjace napisał: To jak stan lekkiego omdlenia. Zatrzymania dla siebie lub - jeśli ktoś woli - wewnątrz siebie, szczególny rodzaj ogólnej niezłomności, senność i zesztywnienie, zmęczenie i obojętność na wszelkie ważne potrzeby, otępienie jak w letargu i całkowita bierność na drodze do całkowitej nicości. Zatraca się poczucie czasu, a jego bezwładność i niepokój sprawiają wrażenie łagodnej chwili. A dokładniej: w połowie gdzieś i w połowie nigdzie, zawsze w międzyczasie.”

I o ile w wielu krajach świata stan podobny do fiaki osiąga się poprzez głęboką medytację, o tyle w Dalmacji jest to dar od Boga. Większość miejscowych osiąga ten stan bez większego wysiłku na co dzień, często bezpośrednio w wyniku gwizdania. 

Marenda – O marendzie musicie wiedzieć tylko dwie rzeczy.  1. Jeśli ktoś zaprasza was na marendę to znaczy, że jesteście mu bliscy. 2. Zawsze przyjmicie zaproszenie na marendę.